Een tractor met een grijparm die slib en planten uit het water haalt en op de kant gooit: sloten schonen heet het. Waarom gebeurt dit en welke gevolgen heeft het voor het waterleven? Wellicht biedt krabbenscheer een oplossing.
Sloten worden geschoond om dichtgroeien te voorkomen. Kleine sloten (de haarvaten van de waterhuishouding) vallen voor onderhoud onder de verantwoordelijkheid van de terreineigenaar van het aangrenzende perceel. Voor de grote sloten en vaarten die van belang zijn voor de waterhuishouding in een gebied, zijn de waterschappen verantwoordelijk.
Schonen moet, maar de manier waarop maakt veel uit voor het herstel. Te vaak wordt alle leven uit de sloot gehaald. Met als gevolg, dat de natuur opnieuw moet herstellen.
Veel waterschappen zijn zich van dit belang bewust en stimuleren ecologisch schonen. Maar tegelijkertijd gaat dit vaak niet goed. Een oorzaak is dat het binnen de organisatie ecologisch schonen als ‘gedoe’ wordt gezien en afdelingen er verschillende visies op nahouden.
Natuurvriendelijk
Bij ecologisch slootonderhoud is het van belang, dat er planten en wortels overblijven en de waterdieren (vissen, insecten, amfibieën) zo veel mogelijk bespaard blijven. Daarom moeten waterschappen niet vaker schonen dan strikt nodig en gefaseerd. Het ene jaar de ene oever, het andere jaar de andere. Dan kunnen de beestjes vluchten en hebben ze een schuilplek over.
Ook is het van belang, dat het maaisel binnen 48 uur opgeruimd wordt, zodat de diertjes tijd hebben om terug te keren naar het water. Verdere maatregelen zijn:
- Vissen zoveel mogelijk met de hand terugzetten in het water
- Niet drastisch baggeren, zorgen dat de wortels van de waterplanten intact blijven
- Maaien en harken, niet alle levende materiaal aan gort slaan (klepelen)
- In het najaar schonen en niet in het voorjaar (paar- en broedseizoen)
- De oevers natuurvriendelijk beheren (wortels laten staan).
Nog mooier zou zijn, als waterplanten die tijdens het schonen omhoogkomen, worden teruggezet op plekken waar gebrek aan waterplanten is. Een concreet hulpmiddel staat op: www.floron.nl/meedoen/oeverindex.
Oevers
Op percelen van Land van Ons schonen we – als het nodig is – ecologisch. We hebben kilometers natuurvriendelijke oevers aangelegd. Die lopen geleidelijk af van land naar water en bieden door een gevarieerde begroeiing veel schuil- en nestgelegenheid aan vissen, kikkers en talloze andere waterdiertjes. De invasieve Amerikaanse rivierkreeft is er juist niet tuk op. Met deze aanpak kun je niet alleen de sloten zelf, maar ook een rijk waterleven in de sloten in stand houden.
Krabbenscheer Oud Ade
In Oud Ade waar teler Kees Koot krabbenscheer teelt, blijken de sloten na inspectie voldoende open te zijn. Minder dan twintig procent van het oppervlak is bedekt met waterplanten, het water is helder en de sloten zijn diep genoeg. Dat betekent, dat er niet geschoond hoeft te worden. Krabbenscheer is een zuurstofplant die er wellicht voor zorgt, dat de vertering van het slib sneller gaat. Mocht dat zo zijn, dan hoeft er niet meer periodiek gebaggerd te worden. Ook op perceel Wassenaar is krabbenscheer om deze reden in de nieuwe paddenpoel gezet.
